आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा अभ्यासक्रम हा केवळ शैक्षणिक प्रवास नव्हे, तर मानवी जीवन वाचविण्याची जबाबदारी स्वीकारण्याचा संकल्प — डॉ. अरुण भस्मे
पुणे, दि. २९ (प्रतिनिधी) : आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा अभ्यासक्रम हा केवळ शैक्षणिक प्रवास नसून मानवी जीवन वाचविण्याची जबाबदारी स्वीकारण्याचा संकल्प आहे, असे प्रतिपादन केंद्रीय होमिओपॅथिक परिषदेचे माजी उपाध्यक्ष डॉ. अरुण भस्मे यांनी केले
.सिम्बायोसिस विद्यापीठाच्या वतीने आयोजित करण्यात आलेल्या आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा विषयक पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रमाच्या ५० व्या बॅचच्या प्रवेशपूर्व मार्गदर्शन कार्यक्रमात प्रमुख अतिथी म्हणून ते बोलत होते.
लवळे येथील महिला वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या सभागृहात हा कार्यक्रम उत्साहात संपन्न झाला.कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी सिम्बायोसिस विद्यापीठाचे प्रमुख विश्वस्त डॉ. राजीव येरवडेकर होते.
यावेळी मिशन आयुर्वेदचे अध्यक्ष डॉ. हर्षवर्धन गायकवाड, लता मंगेशकर रुग्णालयाचे विश्वस्त डॉ. प्रसाद राजहंस, १०८ रुग्णवाहिका उपक्रमाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. ज्ञानेश्वर शेळके, रूबी हॉस्पिटलच्या अतिदक्षता विभागाच्या उपसंचालिका डॉ. तनिमा बरोनिया, सिम्बायोसिस आरोग्य कौशल्य केंद्राचे संचालक डॉ. पराग ऋषिपाठक, विद्यापीठाच्या संचालिका डॉ. समिता जाधव, सीसीएमपी होमिओपॅथिक डॉक्टर्स असोसिएशनचे प्रदेशाध्यक्ष डॉ. बाळकृष्ण गायकवाड, उपाध्यक्ष डॉ. अमित भस्मे, डॉ. कृष्णा यादव यांच्यासह शिक्षक व विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते
.पुढे बोलताना डॉ. भस्मे म्हणाले की, अपघातानंतरचा पहिला तास हा रुग्णाचे प्राण वाचविण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. रुग्णाला रुग्णालयात पोहोचण्यापूर्वी आपत्कालीन वैद्यकीय सेवेकडून मिळणारी मदत जीवनरक्षक ठरते.
आयुष तसेच आधुनिक वैद्यक क्षेत्रातील डॉक्टरांनी प्राथमिक आपत्कालीन उपचारांची जाण ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे
.हृदयविकाराचा झटका आलेल्या एका व्यक्तीला रेल्वे स्थानकावर आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा पथकाने तत्काळ हृदय व श्वसनक्रिया पुनरुज्जीवन प्रक्रिया करून तसेच विद्युत धक्का उपचाराद्वारे जीवदान दिल्याचे उदाहरण त्यांनी दिले.
ग्रामीण भागात प्रसूतीनंतर गंभीर रक्तस्राव झालेल्या महिलेचे प्राण तातडीच्या वैद्यकीय मदतीमुळे व रक्तपुरवठ्यामुळे वाचविण्यात आले. रस्ते अपघातात डोक्याला गंभीर दुखापत झालेल्या तरुणाचे श्वसनमार्ग व्यवस्थापन करून त्याला सुरक्षितपणे रुग्णालयात पोहोचविण्यात आले.
पूरग्रस्त भागात बोटीद्वारे डायलिसिस व इन्सुलिनची आवश्यकता असलेल्या रुग्णांना सुरक्षित ठिकाणी पोहोचविण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्यही आपत्कालीन वैद्यकीय सेवांनी केले आहे.
तसेच २६/११ च्या मुंबईवरील दहशतवादी हल्ल्याच्या वेळी आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा पथकांनी शेकडो जखमींचे प्राण वाचविण्यात मोलाचे योगदान दिले, असेही त्यांनी सांगितले.
विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करताना डॉ. भस्मे म्हणाले की, संकटाच्या क्षणी डॉक्टरांची शांतता आणि करुणा हीच अनेकदा रुग्णासाठी सर्वात मोठी औषध ठरते. आपत्कालीन वैद्यकीय सेवेत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असून, भौगोलिक स्थान शोध प्रणाली, दूरस्थ वैद्यकीय सेवा आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित रुग्णांच्या गंभीरतेचे मूल्यांकन यांचा प्रभावी वापर होत आहे.
आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा म्हणजे डॉक्टर, परिचारिका आणि आपत्कालीन वैद्यकीय कर्मचारी यांच्या समन्वयातून होणारे प्रभावी सांघिक कार्य होय. रुग्णाला योग्य उपचार देण्याबरोबरच त्याला धीर देणे, दिलासा देणे आणि मानवी संवेदनशीलतेने वागणे हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. हीच खरी मानवी मूल्ये असल्याचे त्यांनी नमूद केले.“
आपण परमेश्वराच्या हातातील एक साधन आहात. संकटाच्या क्षणी आपण एखाद्या जीवनाला नवी संधी देता. त्यामुळे आपल्या ज्ञानाचा उपयोग केवळ उपचारांसाठी नव्हे, तर मानवतेच्या सेवेसाठी करा,” असा प्रेरणादायी संदेश त्यांनी विद्यार्थ्यांना दिला.
यावेळी मिशन आयुर्वेदचे अध्यक्ष डॉ. हर्षवर्धन गायकवाड यांनी विद्यार्थ्यांना मोलाचे मार्गदर्शन केले.
आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा विषयक पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रम केवळ प्रमाणपत्र मिळविण्यासाठी करू नये, तर आपत्कालीन परिस्थितीत प्रत्यक्षपणे ज्ञानाचा उपयोग करता यावा आणि कोणत्याही गंभीर प्रसंगी आत्मविश्वासाने व योग्य पद्धतीने रुग्णसेवा करता यावी, या उद्देशाने हा अभ्यासक्रम आत्मसात करावा, असे त्यांनी सांगितले.
ते पुढे म्हणाले की, आपत्कालीन वैद्यकीय सेवेमध्ये कोणतीही गोष्ट लहान नसते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी या अभ्यासक्रमातील प्रत्येक लहान-मोठी बाब बारकाईने शिकून घ्यावी
. प्रत्यक्ष प्रशिक्षणादरम्यान मिळणारे ज्ञान, कौशल्य आणि अनुभव आत्मसात करून आपत्कालीन परिस्थितीत योग्य निर्णय घेण्याचा आत्मविश्वास निर्माण करावा. केवळ प्रमाणपत्र नव्हे, तर रुग्णाचा जीव वाचविण्याची क्षमता आणि आत्मविश्वास घेऊन या अभ्यासक्रमातून बाहेर पडणे, हाच या शिक्षणाचा खरा उद्देश आहे, असे प्रेरणादायी मार्गदर्शन डॉ. गायकवाड यांनी केले.
आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा विषयक पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रमाच्या ५० व्या बॅचमधील सर्व विद्यार्थ्यांना पुढील शैक्षणिक व सेवाभावी कार्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा देत डॉ. भस्मे यांनी सिम्बायोसिस विद्यापीठाच्या शैक्षणिक क्षेत्रातील उल्लेखनीय कार्याचे कौतुक केले.डॉ. एस. बी. मुजुमदार यांनी लावलेल्या छोट्याशा रोपट्याचे आज एका विशाल वटवृक्षात रूपांतर झाले असून, सिम्बायोसिस विद्यापीठाने शैक्षणिक क्षेत्रात मोठे कार्य उभे केले आहे, असे गौरवोद्गारही त्यांनी काढले.
अध्यक्षीय भाषणात डॉ. राजीव येरवडेकर यांनी सिम्बायोसिस संस्थेच्या शैक्षणिक व सामाजिक कार्याचा आढावा घेत विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. कार्यक्रमास वैद्यकीय क्षेत्रातील मान्यवर, शिक्षक आणि विद्यार्थी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
