कर्करोगाच्या विरुद्ध लढाई ते समाजाच्या विकासाचे शिल्पकार: डॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांची एक प्रेरणादायी गाथा*
*समाजामध्ये असे काही व्यक्ती असतात, ज्यांचे कार्य त्यांच्या नावाला आणि अस्तित्वाला एक वेगळी उंची प्राप्त करून देते.
डॉ. श्रद्धा जवंजाळ हे असेच एक नाव आहे, ज्यांनी आपले जीवन आरोग्य सेवा, शिक्षण आणि सामाजिक कार्यासाठी समर्पित केले आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून त्यांचे अथक प्रयत्न आणि समर्पण महाराष्ट्राच्या विविध भागांतील हजारो महिला, मुली आणि वंचित मुलांच्या आयुष्यात आशेचा किरण घेऊन आले आहेत.
त्यांचे कार्य केवळ व्यावसायिक स्वरूपाचे नसून, ते एका सखोल सामाजिक बांधिलकीची आणि संवेदनशीलतेची साक्ष देते.महिलांच्या आरोग्यासाठी एक महायज्ञडॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांच्या कार्याचा केंद्रबिंदू नेहमीच महिलांचे आरोग्य राहिला आहे.
त्यांनी २०१३ पासून गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगावर (Cervical Cancer) जनजागृती करण्याची मोहीम हाती घेतली आहे.
गेली १३ वर्षे त्यांनी महाराष्ट्रातील शाळा, महाविद्यालये, महिला मेळावे, आरोग्य शिबिरे आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांच्या माध्यमातून लाखो महिला व मुलींपर्यंत हा गंभीर विषय पोहोचवला आहे. हा कर्करोग टाळण्यासाठी एचपीव्ही (HPV) लसीचे महत्त्व किती आहे, हे त्यांनी सोप्या भाषेत समजावून सांगितले आहे.
इतकेच नाही, तर त्यांनी हजारो गरजू मुलींना ४,००० रुपये किमतीची ही लस मोफत दिली आहे. ही कृती केवळ वैद्यकीय सेवा नसून, अनेक कुटुंबांचे भविष्य सुरक्षित करण्याची एक नैतिक जबाबदारी आहे.याचबरोबर, मासिक पाळीच्या स्वच्छतेबद्दल समाजात असलेली लाज आणि गैरसमज दूर करण्यासाठी त्यांनी मोठे काम केले आहे. त्यांनी खेडोपाडी जाऊन महिला व मुलींना मोफत सॅनिटरी पॅड्स वाटले आणि त्यासोबतच मासिक पाळीच्या काळात घ्यावयाची काळजी, आरोग्यविषयक सल्ले आणि स्वच्छतेचे महत्त्व पटवून दिले.
गर्भवती महिलांसाठी आयोजित शिबिरांमध्ये त्यांनी औषधे, प्रोटीन पावडर, पौष्टिक आहार वाटप करून माता आणि बाळ दोघांच्याही आरोग्याची काळजी घेतली.
ब्रेस्ट फीडिंग (स्तनपान) आणि “”ब्रेस्ट कॅन्सर “”(स्तनाचा कर्करोग) यांसारख्या विषयांवरही त्यांनी कार्यशाळा घेऊन महिलांना जागरूक केले आहे. सोलापूर जिल्ह्याच्या “‘पिंकेथॉन'” च्या ॲम्बेसिडर असून रनमध्ये मिलिंद सोमन यांच्या संस्थेसोबत काम करून त्यांनी ८०० ते ९०० महिला आणि मुलींना आरोग्यासाठी धावण्यास प्रेरित केले.
शिक्षणाचा दीपस्तंभ आणि समाजसेवाआरोग्यासोबतच शिक्षण हे डॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांच्या कार्याचे दुसरे महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. २०११ पासून त्यांनी माळशिरस तालुक्यात “‘हॅपी स्कूल’ “ही योजना राबवली आहे, जी अजूनही सुरू आहे. या योजनेअंतर्गत त्यांनी सरकारी शाळांना बेंच, स्मार्ट किट, शालेय साहित्य आणि खेळाचे साहित्य पुरवले.विद्यार्थ्यांसाठी त्यांनी “”रेन वॉटर हार्वेस्टिंगसारखे “”प्रकल्प राबवून पर्यावरणाचे धडे दिले.
मुला-मुलींच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले. मुलींना “गुड टच बॅड टच “ज्यामध्ये मुलांना पहिली ते सातवीपर्यंत स्वतःच्या संरक्षणाबाबतीत सातत्याने प्रबोधन अनेक शाळेमध्ये गेल्या 14 वर्षापासून करत आहेत. योग्य पोषण सुदृढ आरोग्य आणि स्वच्छतेबद्दल मार्गदर्शन केले.
**’लिटरेसी ड्राईव्ह’**मध्ये त्यांनी अशिक्षित पालकांना शिक्षणाचे महत्त्व पटवून दिले आणि हुशार मुलांना शालेय साहित्य देऊन त्यांच्या शिक्षणाला हातभार लावला. महाबळेश्वर आणि अकलूज येथील काही मुलांना त्यांनी पाचवी ते दहावीपर्यंतच्या शिक्षणाचा खर्च वैयक्तिकरित्या उचलून त्यांना एक नवीन आयुष्य दिले.
तसेच, गरजू नर्सिंग विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणासाठी त्यांनी ३ वर्षांचा मेसचा खर्च उचलून त्यांच्या स्वप्नांना पंख दिले.
कोविड काळातील अतुलनीय योगदान
संपूर्ण जगाला हादरवून सोडणाऱ्या कोविड-१९ महामारीच्या काळात डॉ. जवंजाळ यांचे कार्य विशेष उल्लेखनीय ठरले
. त्यांच्या **एन.जी.ओ. ‘नर्सिंग ब्युरो’**च्या माध्यमातून त्यांनी महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये नर्सिंग स्टाफची उपलब्धता सुनिश्चित केली.
अकलूज येथील कोविड सेंटरसाठी त्यांनी पहिली लाट संपेपर्यंत नर्सेसची टीम मोफत पुरवली. गरजूंना बिस्किटे, अन्नधान्य, कपडे आणि पाणी वाटप करून त्यांनी माणुसकीचे दर्शन घडवले. या संकटाच्या काळातही त्यांनी ऑनलाइन वेबिनार आणि वर्कशॉप्स घेऊन आरोग्य जागरूकता कायम ठेवली.
समाजाच्या प्रत्येक घटकासाठी कार्यरतडॉ. जवंजाळ यांच्या कार्याची व्याप्ती खूप मोठी आहे. अनाथ आणि अपंग मुलांसाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले
. त्यांनी इंदापूर येथील अनाथ आश्रमातील मुलांना कपडे, धान्य आणि पुस्तके वाटली, तर मतिमंद आणि अपंग मुलांसाठी कलागुण सादर करण्याचा कार्यक्रम आयोजित करून त्यांच्यातील सुप्त गुणांना वाव दिला
. ‘बेटी बचाओ, बेटी पढाओ’ अभियानांतर्गत त्यांनी अकलूजमध्ये दोन मुली असणाऱ्या पालकांना काही सवलती देण्याचे आवाहन करून स्त्री भ्रूणहत्येला विरोध केला.
पर्यावरण संरक्षणासाठी त्यांनी अनेक ठिकाणी झाडे लावली. ख्रिसमसचा सण ऊसतोड कामगारांच्या मुलांसोबत साजरा करून त्यांना शैक्षणिक साहित्य आणि खाऊ वाटप केले. गणपती उत्सवात त्यांनी कचरा पेटी ठेवल्या
, तर वारकऱ्यांसाठी अन्न आणि औषधे वाटप केली. त्यांनी अनेक सांस्कृतिक आणि क्रीडा कार्यक्रमांचे आयोजन केले, ज्यात महिलांसाठी दांडिया गरबा आणि मॅरेथॉन यांचा समावेश आहे,
ज्यामुळे महिलांना एकत्र येऊन आरोग्याची काळजी घेण्याची संधी मिळाली.आदर्श आणि पुरस्कारांचे मानकरीडॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांचे हे अजोड कार्य अनेक पुरस्कारांनी आणि सन्मानांनी गौरवले गेले आहे.
उत्कृष्ट काम करणाऱ्या शिक्षकांना ‘नेशन बिल्डर अवॉर्ड’ देऊन त्यांनी इतरांनाही सामाजिक कार्यासाठी प्रेरित केले.
त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना अनेक सौंदर्य स्पर्धांमध्ये परीक्षक म्हणूनही आमंत्रित करण्यात आले आहे.
वयाच्या २० व्या वर्षांपासून त्यांनी सामाजिक कार्याला सुरुवात केली, आणि २००६ साली विवाहानंतर त्यांनी या कामाला अधिक गती दिली. त्यांचा हा प्रवास हेच दर्शवतो की, सामाजिक बांधिलकीचे वय नसते आणि समर्पण भावनेने केलेले काम समाजाला एक नवीन दिशा देऊ शकते.
डॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांचे जीवन हे केवळ एक यशस्वी डॉक्टर म्हणून नव्हे, तर एक संवेदनशील समाजसेविका, एक प्रेरणादायी मार्गदर्शिका आणि एक कर्तव्यनिष्ठ नागरिक म्हणून अनेकांसाठी आदर्श आहे.
त्यांचे कार्य केवळ एका क्षेत्रापुरते मर्यादित नाही, तर ते आरोग्य, शिक्षण, पर्यावरण, महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक न्यायाच्या अनेक स्तरांवर सुरू आहे. त्यांचे हे कार्य महाराष्ट्राच्या भविष्यासाठी एक उज्ज्वल आणि सकारात्मक संदेश देत आहे.
*पिंक रेव्होल्यूशनच्या प्रणेत्या डॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांना वाढदिवस अभिष्टचिंतन!*”सामाजिक बांधिलकी जपत, आपण समाजाचे काहीतरी देणे लागतो…” या उदात्त विचाराला कृतीची जोड देत, ‘पिंक रेव्होल्यूशन’ च्या माध्यमातून सोलापूर जिल्ह्यासह संपूर्ण देशात आणि परदेशातही सामाजिक क्रांतीची मशाल पेटवणाऱ्या *डॉ. श्रद्धा जवंजाळ यांना वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!*
