लठ्ठपणा (स्थूलता ) आणि होमिओपॅथी …. डॉ. योगिता पवार
शरीरात गरजेपेक्षा जास्त मेद ( फॅट) असणे यास लठ्ठपणा असे म्हणतात..
यामध्ये शरीरात अत्याधिक चरबी जमा होते. ही समस्या लहान मुले, स्त्रिया, पौढ व्यक्ती यांच्यामध्ये जास्त प्रमाणात आढळते. व्यायामाचा अभाव व प्रमाणापेक्षा जास्त खाणे यामुळे लठ्ठपणा होतो. लठ्ठ व्यक्तीच्या संख्येच्या बाबतीत अमेरिका, चीन यानंतर भारताचा नंबर लागतो.
कमरेचा घेर हा स्त्रियांमध्ये 80 सेंटर मीटर पेक्षा आणि पुरुषांमध्ये 90 सेंटीमीटर पेक्षा जास्त असेल तर ते लठ्ठपणा आणि त्याच्यामुळे होणाऱ्या आजारांना निमंत्रण असते.
सर्वसाधारणपणे लठ्ठपणाचा आजार अनुवंशिक स्वरूपात ही असण्याची शक्यता आहे .
लठ्ठपणाची प्रमुख कारणे…
शरीराला काम करण्यासाठी जी ऊर्जा हवी असते ती कॅलरी पासून मिळते , शरीराच्या गरजेपेक्षा जास्त कॅलरीज घेण्यात आल्यास त्या साठवून राहतात व लठ्ठपणाची सुरुवात होते.
बैठक काम करणाऱ्या लोकांमध्ये लठ्ठपणा जास्त आढळून येतो.
थायरॉईड सारख्या आजारामुळे विशेषता हायपोथायरॉडिझम मुळे वजन वाढते.
रक्तातील साखरेचे प्रमाण कमी होते व कधीकधी रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढल्यामुळे सुद्धा वारंवार भूक लागते. व त्यामुळे वजन वाढण्याची शक्यता असते
मानसिक आजार , डिप्रेशन असणाऱ्या रुग्णांना वारंवार खावे लागते व त्यामुळे सुद्धा वजन वाढते.
स्त्रियांमध्ये असणाऱ्या आजारामध्ये पीसीओडी , गरोदरपणा , प्रेग्नेंसीमध्ये व नंतर आठ ते दहा किलो वजन वाढते व नंतर ते नियंत्रणात न आल्यास तसेच राहते.
काही प्रतिजैविके , त्याचबरोबर हार्मोन वर काम करणाऱ्या औषध गोळ्या मुळे वजन वाढते .
अवाजवी वजन यामुळे उच्च रक्तदाब व मधुमेह होतो.
सांधेदुखी, गुडघेदुखी व पाठीच्या खाली वेदना होतात.
रक्तातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढते.
अनियंत्रित भूक लागते .
दैनंदिन गती विधी करताना श्वासातील समस्या जाणवतात.
अतिशय थकवा जाणवतो
उदासीनता असते.
उपाय…..
जीवन शैली मध्ये परिवर्तन करणे गरजेचे आहे.
वजनाचे नियमित निरीक्षण ठेवणे. शारीरिक क्रियामध्ये सुसंगत ऍक्टिव्हपणा ठेवणे .
नियमित व्यायाम आणि योग्य आहार हा फार महत्त्वाचा आहे .
पुरेपूर झोप ( कमीत कमी सहा ते आठ तास ) घेणे गरजेचे आहे .
जंक फूड , प्रक्रिया केलेले अन्नपदार्थ खाणे टाळावे.
मद्यपान टाळावे.
शर्करायुक्त पदार्थ टाळावेत.
बेकरी उत्पादने, चॉकलेट, गोड पदार्थ टाळावेत
ताज्या पालेभज्या,प्रथिने युक्त आहार वाढवावा.
कमी गोड असलेली फळे खावीत.
दररोज कमीत कमी ४५ मिनिटे चालावे.
होमिओपॅथिक औषधोपचार…
1.फाईटोलेक्का……हे होमिओपॅथिक औषध लठ्ठपणावर चांगले काम करते. गाठीच्यावर सूजेसह ताप येतो . रुग्ण बैचेन असतो. थंड हवेने त्रास होतो तर गरम याने बरे वाटते. रुग्ण लगेच रागाला जातो. उलटे बोललेले सहन होत नाही. अशा रुग्णांना हे औषध लागू पडते..
2.कल्केरिया कॉर्बोनिका… थंडीच्या संपर्कात , थंड पाण्याने या रुग्णास त्रास होतो. अतिशय भित्रा स्वभावाचा असून शारीरिक व मानसिक काम केले की त्रास होतो. स्त्री रुग्ण यांची मासिक पाळी अनियमित असते. पुर्ण शरीरावर चरबी साठलेली असते अशा रुग्णांना हे औषध लागू पडते..
- ग्राफाइटीस… चरबीयुक्त शरीर, थंडी सहन न होणे , स्त्रीयामध्ये पाळी उशीरा येणे, त्याचबरोबर त्वचेचे विकार , भित्रा स्वभाव, निर्णय घेण्याची क्षमता कमी असणे , कामचोर , भावनिक, शंकाखोर इ.लक्षणे असल्यास ग्राफाइटीस या होमिओपॅथिक औषधाचा विचार करावा.
या बरोबरच कलोट्रोपिस, लायकोपोडीयम, सल्फर इ. होमिओपॅथिक औषधे होमिओपॅथिक तज्ञ यांच्या सल्ल्याने घ्यावीत.
तसेच योग्य आहार व
नियमित व्यायाम केल्यास लठ्ठपणावर यशस्वीपणे मात करून चांगले जीवन जगू शकतो…..
डॉ. योगिता कुलदीप पवार
होमिओपॅथिक तज्ञ
आयुष्या होमिओपॅथिक क्लिनिक
उमलवाड जयसिंगपूर ता. शिरोळ जि.कोल्हापूर
